YAZILIMCI MI? İŞLETMECİ Mİ? İKİ DÜNYANIN ORTAK DİLİNDE YBS MEZUNU İÇİN KOD VE BİLANÇO NEDEN AYRILMAZ BİR BÜTÜNDÜR?

İki farklı dil konuşan bir dünya düşünün Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS) mezunu bu iki farklı dili konuşan dünya arasındaki köprü rolünü üstlenir. Çok iyi kodlar yazabilen birisi olduğunuzu düşünün fakat yazdığınız bu kodların hangi iş problemlerini çözdüğünü ya da şirkete nasıl gelir kazandıracağını bilmiyorsunuz. Aynı şekilde çok iyi bir yönetici olduğunuzu ama elinizdeki teknoloji ile nasıl tam potansiyelinize ulaşabileceğinizi bilmiyorsunuz.Yazılımcılar teknik bir bilgiye sahip,yöneticiler ise stratejik bir yeteneğe.Yazılımın mantığını,şirketin avantajları için ticari hedeflerine uyarlayarak YBS mezunları organizasyonel dönüşümün anahtarı oluyorlar ve bu sayede sürdürülebilir bir başarı elde edilmiş olunuyor.

Günümüzde sektörel veriler projelerin büyük bir çoğunluğunun iş süreçleri ile teknik altyapı arasındaki kurulamayan uyum yüzünden başarısızlığa uğradığını gösteriyor. Bu gibi durumlardan kaynaklı olarak günümüz iş dünyasında şirketler artık sadece kod yazmayı bilen veya sadece yönetim prensiplerine sahip insanları değil her iki dünyanın diline (disiplinine) de hakim insanları arıyor. Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS) mezunları da günümüz iş sektörünün tam da bu ihtiyacını karşılar.YBS mezunu için yazılım yani teknik kısım sadece operasyonel bir araçken,bilanço analizi yani finansal okuryazarlık bu aracın iş sürecine dönüştürülmesidir.Yani bu iki disiplin arasındaki köprüyü kurmak iş süreçlerinin sürdürülebilmesi için çok önemli ve vazgeçilmemesi gereken bir bütündür.

"Araştırmalar, dijital dönüşüm projelerinin %70'inin hedeflerine ulaşamadığını gösteriyor. Bunun temel sebebi teknik yetersizlik değil, iş stratejisi ile teknoloji arasındaki kopukluktur. "

— Boston Consulting Group (BCG)

Kodlama Şirketin Bilanço Performansını Arttırır:

Şirketleri birer makine olarak ve bu makineleri de döndüren şeylerin yazılımlar olduğunu düşünün. Bu makinelerin verimlerini yani maliyet kar ilişkilerini anlayabilen ve yorumlayabilen insanlara ihtiyaç vardır.İşte tam burada YBS mezunu yazılan kodları sadece sistemleri (makineleri) çalıştırmak için kullanmak yerine maliyetleri düşürerek karlılığa katkı sağlar.Özetle YBS mezunu "Bu kod şirkete ne kadar kar ettiriyor?" diye sorarak yazılımı doğruca kullanmadan bilanço karlılığını arttırır. Yani kodlama, bilançonun(makinenin) performansı için motorudur diyebiliriz.

Verilerden Stratejiye:

Şirketlerin bilançoları (mali tabloları) bize o şirketlerin geçmişini sunar. Yani şirketlerin nerede olduğunun birer özetlerini sunarlar. Veriler ise tek başlarına anlamsız birer sayılar kümesini oluşturur. Ancak ham veriler kodlama ile alınıp ardından finansal bir analize dönüştürülürse vizyonu olmayan kod ve sadece bir yığın olan veri kümesi anlamlı bir hale gelir. YBS mezunları işletme mantığı olmadan verinin, veri olmadan ise kodların bir hükmü yani potansiyelleri olmadığını bilerek bu iki dünyayı birleştirir ve verilere ruh veren köprü rolünü üstenirler.

Fırsat Maliyeti ve ROI:

Yazılımcı sadece "Bu özellik çalışıyor mu?" diye sorar. İşletmeci ise "Maliyet nedir? diye fakat YBS mezunu iki sorunun da ötesinde "Bu özelliği nasıl bir teknoloji ile en az maliyet ve en yüksek ROI (Yatırım Getirisi) ile geliştirebiliriz?" diye sorar.Kısacası, YBS mezunu bu sürecin bir yapısı olmadan diğer yapının verimsiz olacağını bilir ve buna göre doğru adımları takip ederek ilerler. YBS mezunu kod bilmesi sayesinde teknik ekibin dilini konuşurken işletme bilmesi sayesinde de genel müdürlerin (CEO) hedeflerini anlar.Bu sayede iki beceri birleşip teknoloji bir yatırım aracına dönüşmüş olur.

"Yazılım, dünyayı yiyor; ama bu yemeği ancak işletme mantığıyla pişirebilirseniz ziyafete dönüşür. "

— Marc Andreessen

Kod yazmak sadece yazılım geliştirmek değil bunun yanında algoritmik düşünmeyi de geliştirmek demektir.

"Algoritmik düşünme,karmaşıklığı geliştirme sanatıdır."

Bir YBS mezunu kod yazarken en temel derslerden biri olarak [if-else] yapısı olarak değil; iş hayatındaki kararları dijital bir verimliliğe dönüştürmeyi amaçlar.Yani YBS mezunları kod satırları arasında kaybolan değil de;kodun mantığını iş stratejisine dönüştürerek belirsizlikleri veya sorunları ortadan kaldırandır.Bugün ise AI (Yapay Zeka) kod yazabiliyor ancak hangi AI aracının hangi şirket sorununa çözüm olacağını belirlemek yani teknolojiyi sadece kullanmayı değil çözümleri bilmek YBS mezunun işi oluyor. Kısacası YBS mezunlarının iş dünyasındaki süreçlerinin karşılığını şu şekilde özetleyebiliriz.

1.Stratejik Senaryo Analizi ve Otomasyon (Karar Mekanizmaları)

2.Tekrarlayan İşlerde Verimlilik ve Standartlama (Süreç Yönetimi/Raporlama)

3.Riski Önceden Görme ve Süreci Optimize Etme (Yanlış Stratejik Yönetimi)

4.Belirsizliği Net Kurallara Dönüştürme (Operasyonel Mimari)

Teknik Empati:Gerçekçi Proje Yönetimi:

Başarılı bir projenin arka kısmında sadece yazılım süreci değil aynı zamanda doğru bir şekilde yönetilen insan süreçleri de vardır.Bir yönetici eğer teknik ekibin yaşadığı bir karmaşıklığı sadece bir gecikme olarak görürse iş sürecindeki güven sarsılabilir.YBS mezunları ise teknik empatiye sahip kimselerdir.Yazılımcıların iş sürecinde karşılaştığı teknik sorunları veya geliştirme sürecindeki tıkanıklıkları anlarlar.Bu süreçlere hakim olan bir yönetici deadline (teslim süresi)'ni teknik bir gerçekliğe dayanarak stratejik planlama haline getirir.Özetle teknik empati sadece bize iş süreçlerini değil,ekibi de en iyi şekilde yönetmeye anahtar sağlar.

Örnek olarak;

Sıradan Yönetici: Basit bir açıdan buton eklemek neden bu kadar uzun sürdü?

Sonuç: Güven krizi,motivasyon eksikliği ve yanlış bütçe yönetimi

YBS Donanımlı Yönetici: Bu özellik mevcut veritabanı mimarisinde katmanlı bir revizyon gerektiriyor.Süreci teknik borçları düşünerek planlayalım.

Sonuç: Sağlıklı iletişim,gerçekçi teslim tarihleri ve yüksek ekip verimliliği.Veriyle Konuşmak:YBS'nin temeli veriden oluşur.Kalbi veridir;veriyi anlamak, temizlemek ve işlemek için bile temel seviyede bir programlama mantığına sahip olmak gereklidir.

Bir Rapor Beklemek mi Yoksa Veriye Sormak mı?

İş dünyasında hız rekabet için önemlidir.Ancak sadece bir raporun için bile hazır olmasını beklemek o hızın önündeki en büyük engeldir. YBS mezunu örneğin SQL ya da Python ile bir bir raporun günlerce gelmesini beklemek yerine, şirketin sorusunu veritabanına bizzat sorabilmeyi sağlar. Örnek olarak "Ankara'da 18–15 yaş arası satışlar neden düştü?" gibi önemli ve kritik bir sorunun cevabını başkasına ihtiyaç duymadan direkt veritabanına sorarlar.Kısacası kod, verinin dilidir; bu dili bilen kimse veriye yön verir. Aracıları devreden çıkarmak karar alma hızını doğrudan arttırır.

Bilanço ve İşletme Bilmek Neden Şart?

Bir şirkette her yere teknolojik yatırım yapalım demek büyük bir stratejik hatadır ve teknoloji yatırımı yapmak sadece yeni bir yazılım, satın almak veya kod geliştirmek değildir.Bir şirketin bilançosundaki varlıklar (Assets) ve borçlar (Liabilities) arasındaki ilişkiyi analiz etmek ve sonrasında şirketin neresinde ,hangi süreçlerinde dijitalleşmeye ihtiyacı olduğunu belirlemek oldukça önemlidir ve burada bir YBS mezunu her yere teknoloji değil doğru yere teknoloji getirilmesi gerektiğini bilen kişidir.Örneğin, YBS mezunu bilançonun doğru bir şekilde ilişkisini kurarak ve analizini yaparak depolama maliyetlerini (Inventory Costs) çok yüksekse buraya bir 'Akıllı Stok Yönetimi Yazılımı' önererek şirketin finansal olarak iyileşmesine yardımcı olmuş olur.

En İyisini Yazmak mı? En Doğrusunu Seçmek mi?

İşletmenin, en temel gerçeği kaynakların sınırlı,ihtiyaçların ise sonsuz oluşudur ve hiçbir projeye başlanırken de sınırsız para ,sınırsız zaman ve sınırsız insan gücü yoktur.Bundan dolayı olarak işletmede kaynakyönetimi oldukça önemlidir.YBS mezunu da bu noktada bir projede maliyet-fayda analizini yaparak bir yazılımın şirket içinde mi geliştirilmeli (In-house) yoksa dışarıdan mı satın alınmalı (Outsource) sorusunun cevabını en net bir şekilde bilir.İşletme vizyonu olan bir YBS mezunu en karlı ve sürdürülebilir olanı seçerek teknolojiyi bir masraf kalemi olmaktan çıkarır ve şirketi büyüten bir stratejik hamle uygulamış olur.

"Geleceğin liderleri, sadece finansı veya sadece teknolojiyi anlayanlar değil; veriyi stratejiye dönüştürebilen 'çift dilli' profesyoneller olacaktır."

— Satya Nadella

Hibrit Profesyonellerin Yükselişi:

T-Tipi insan (T-Shaped Person) hem belirli bir alanda derinlemesine uzmanlığı olan hem de farklı disiplinlerle işbirliği yapabilecek kadar geniş bir bilgi yelpazesine sahip profesyonellere denir.İsmini T harfinin şeklinden alır ve iki boyutu temsil eder.

Dikey Çizgi (Derin Uzmanlık):Kod yazma, veritabanı yönetimi, algoritmik düşünme ve veri analitiği gibi "derin" teknik yetkinliktir.Bir YBS mezunu iş dünyasında bütün bu teknik sorunları çözebilecek derinliğe ve donanıma sahiptir.

Yatay Çizgi (Geniş Vizyon):Finansal okuryazarlık, stratejik planlama, pazarlama, proje yönetimi ve farklı departmanlarla (İK, Finans, Satış) aynı dili konuşabilme yeteneğidir.Bunlar ise bize YBS mezununun "Yönetim" tarafını gösterir teknik bilgiyi iş değerlerine dönüştürür.Böylece YBS mezunun empati, takım çalışması ve teknik bir konuyu anlatabilme yeteneğini görürüz.

T-Tipi İnsan Olmak Neden Önemli?

Eski iş dünyasında sadece dikey çubuğa sahip yani (I-Tipi) dediğimiz insanlar vardı.Yani sadece kendi departmanındaki görevleri yapan ya da kendi departmanındaki sorularla uğraşan ve diğer departmanların hiçbir sorunuyla ya da işleriyle uğraşmayan uzmanlar.Ancak günümüz iş dünyasında artık projeler ve işler eski zamana kıyasla daha karmaşık birhale gelmiş durumdadır. T-Tipi insan olmak ise derlemesine veri analitiği bilirken bunun yanında bu analizlerin şirket bilançosuna nasıl bir yansıma yapacağını bilip bu sonuçları yönetim kuruluna nasıl sunacağını da bilmektir.Bir YBS mezunu bütün bu donanımlara sahiptir ve bu donanımlardan dolayı da günümüz iş dünyasında önemli bir role sahiptir.

"Bir işletmede kullanılan teknoloji, o işletmenin verimliliğini artırmıyorsa sadece pahalı bir oyuncaktır. "

— Peter Drucker

Son Söz: Sonuç olarak kod işimizin yapılacağını çözerken bilanço ise işin sonundaki varılacak olan hedefi belirleyen araçtır. Çankaya Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri Topluluğu olarak bizler, bu iki disiplini birleştirerek iş kuran ve sistem yöneten liderler olmayı hedefliyoruz.

Zübeyde Melek GÜNEŞ

Çankaya Üniversitesi

Yönetim Bilişim Sistemleri, 1.Sınıf